Bilgi Düzensizliği Büyük Tehdit!

Türkiye hangi adımı atsa, halkın menfaatine hangi girişimde bulunsa, mutlaka birileri ortaya çıkıyor. Yararlı, güzel, menfaat getiren işler hakkında zihinleri bulandıracak, toplumda kamplaşma ve kutuplaşma yaratacak, yapılan işin ehemmiyetini azaltmaya dönük isnatlar ortaya atılıyor. Bu iddiaları kanıtlamaları da gerekmiyor; çünkü nasıl olsa ses çıkaranlar “özgürlük”, “insan hakları”, “AB kriterleri”, “evrensel değerler” gibi kavramlarla susturuluyor.

Oysa bilindiği gibi dezenformasyon; doğru olmayan, yanlış veya yanıltıcı bilgilerin kasıtlı olarak yayılmasıdır. Hedefi, toplumda korku ve kaos oluşturmak, kutuplaşmayı artırmak, siyasi güç veya ekonomik kazanç elde etmektir. İşte bu yüzden GİMMER, iletişim alanında tahkim hizmeti sunarak dezenformasyonla mücadelenin en güçlü araçlarından biri olacaktır.

Dezenformasyon Tehlikesi

Dezenformasyona kapı aralandığında yanlış bilgiler, halk arasında güvensizlik doğurur. Sağlık, ekonomi ya da siyaset alanında yayılan bu tür bilgiler toplumda kaos ve belirsizlik yaratır. Hatta seçim dönemlerinde bilgi çarpıtmaları, seçmen davranışlarını etkileyerek demokrasiyi zedeler.

Pandemi döneminde de gördük; yanlış tedavi yöntemleri ve aşı karşıtlığına dair manipülasyonlar sadece bireyleri değil, devletleri de zor durumda bıraktı. İşte tam da bu sebeple dezenformasyon, halk sağlığından milli güvenliğe kadar her alanda tehdit oluşturmaktadır.

Tehlikenin Çeşitleri

Bugün artık dezenformasyonla bağlantılı kavramlar çok daha fazla konuşuluyor. “Beşinci Kol” ve “Etki Ajanlığı” gibi yöntemlerle toplum içeriden zayıflatılmaya çalışılıyor. Sosyal medya, bot hesaplar, manipüle edilmiş fotoğraflar, deepfake videoları, yanlış başlıklarla sunulan haberler dezenformasyonu hızla yaymaktadır.

Türkiye’nin terörle mücadelesinde bile “kimyasal silah kullanıyor” yalanı gündeme getirilmişti. Bu, tam anlamıyla beşinci kol faaliyetidir. Bugün de kimi medya organları ve şahıslar, ülke ordusunu terör örgütleriyle yan yana göstererek toplumu yanıltıcı bilgiler yayabilmektedir.

Avrupa ve Dünya Örnekleri

Bu mesele yalnızca Türkiye’ye özgü değildir. Avrupa Birliği 2018’de Dezenformasyon Kodunu, 2022’de Dijital Hizmetler Yasasını devreye aldı. ABD’de seçim güvenliği için düzenlemeler yapıldı. Almanya NetzDG ile sosyal medyaya ağır yaptırımlar getirdi, Fransa anti-dezenformasyon yasası çıkardı, Singapur POFMA yasası ile yanlış bilgiye karşı ağır para ve hapis cezaları koydu.

Görüldüğü üzere dünya, dezenformasyonu yalnızca ifade özgürlüğü kapsamında görmüyor; kamu düzeni, milli güvenlik ve toplum huzuru için ciddi tedbirler alıyor.

Alınabilecek Önlemler

Bizim de bu alanda yapmamız gerekenler açıktır:

• Medya okuryazarlığı ve dijital eğitim programlarının artırılması,

• Doğruluk kontrolü platformlarının (fact-checking) yaygınlaştırılması,

• Resmi kurumların hızlı bilgilendirme mekanizmalarının güçlendirilmesi,

• Gelişmiş yapay zekâ algoritmalarıyla dezenformasyon tespiti yapılması,

• Gerekirse “Özel Dezenformasyon Mahkemeleri” kurulması,

önemli adımlardır.

GİMMER, bu süreçte hem ulusal hem de uluslararası standartlarla uyumlu bir şekilde çalışacak, doğru bilgiye ulaşmayı kolaylaştıracak, halkın güvenini sarsacak dezenformasyona karşı hukuki, kurumsal ve toplumsal çözüm yollarını ortaya koyacaktır.